Sigorta Türleri, Hangileri Gerçekten Gerekli

Sigorta poliçelerine ilk kez ciddi ciddi baktığım gün, elimde üç ayrı acentenin gönderdiği teklif vardı ve hiçbirini karşılaştıramıyordum. Biri "tam kapsamlı" diyordu, diğeri "ekonomik paket", üçüncüsü ise sadece rakam yazmıştı. O gün anladım ki sigorta seçmek ürün seçmek değil, hangi riskin beni gerçekten batıracağını belirlemek. Yıllar içinde bazı poliçeleri iptal ettim, bazılarına ise "keşke daha önce yaptırsaydım" dedim. Aşağıda anlatacaklarım, o denemelerin ve birkaç pahalı dersin özeti.

İşin temel mantığı şu: sigorta, küçük ve düzenli bir maliyeti kabul ederek büyük ve yıkıcı bir maliyetten kaçınmaktır. Yani cebimden çıkacak 500 lira, cebimi tamamen boşaltacak 200 bin liralık bir olasılığı devretmek için ödediğim bedeldir. Bu yüzden her sigortayı almam gerekmiyor; sadece karşılayamayacağım zararlar için sigorta gerekiyor. Kendi kendime sorduğum soru hep aynı: "Bu olay yarın başıma gelse, birikimimle bunu ödeyebilir miyim?" Cevap "hayır" ise poliçe şart, "evet ama canım yanar" ise tartışılır, "evet rahatça" ise gereksiz.

Gerçekten Gerekli Gördüğüm Sigorta Türleri

Sigorta çeşitleri arasında ilk sıraya koyduğum poliçelerin ortak özelliği var: hepsi hayatımı finansal olarak sıfırlayabilecek senaryolara karşı koruyor. Bunlar benim için tartışma konusu değil.

Sağlık Sigortası: Pazarlık Etmediğim Kalem

Tamamlayıcı sağlık sigortası yaptırdığım yıl, bir ameliyat faturasının kendi payımı görünce priminin kaç yılını çıkardığını hesapladım. Sağlıkta tercihim şu şekilde netleşti: önce kamu güvencemin ne kapsadığını öğrendim, sonra o boşluğu kapatan bir poliçe aldım. Dikkat ettiğim noktalar:

• Anlaşmalı kurum listesi: Yaşadığım şehirde gerçekten gideceğim hastane var mı? Liste uzun ama hepsi başka şehirdeyse poliçe kağıt üzerinde kalıyor.
• Bekleme süreleri ve mevcut rahatsızlıklar: Başvuru formundaki soruları eksiksiz doldurmak, ileride tazminat reddiyle karşılaşmamanın en basit yolu.
• Yıllık limitler ve katılım payı: Düşük primli poliçelerde katılım payı yükseliyor. Ben, primi biraz artırıp ayakta tedavi kısmını sağlam tutmayı tercih ediyorum çünkü en sık kullanılan kalem orası.

Hayat Sigortası: Sadece Bakmakla Yükümlü Olan İçin

Bekârken ve kimseye finansal olarak destek olmuyorken hayat sigortasına ihtiyacım yoktu, dürüstçe söylüyorum. Ama kredi çekip aileye finansal yükümlülük girdiği anda tablo değişti. Hayat sigortasında kural olarak yıllık gelirin 5-10 katı aralığında bir teminat ve süreli (term) poliçe tercih ediyorum. Birikimli hayat sigortalarını inceledim; getirisi doğrudan yatırım araçlarının gerisinde kaldığı için ayırdım. Korumayı sigortadan, birikimi yatırımdan sağlamak bana daha şeffaf geliyor. Emeklilik planlaması ve fon tercihleri konusunu bu yüzden ayrı bir başlık olarak düşünüyorum.

Zorunlu ve Yarı Zorunlu Olanlar

Trafik sigortası kanunen zorunlu ve karşı tarafa verdiğim zararı karşılıyor. Kaskonun ise aracın değerine göre karar verilmesi gerekiyor: 10 yaşında, düşük değerli bir araca tam kasko yaptırmak yerine primi acil fona aktarmak daha mantıklı olabilir. Konutta ise DASK zorunlu, ama DASK sadece deprem ve sadece bina için. Su basması, yangın, hırsızlık gibi kalemler için ek konut poliçesi gerekiyor ve bunun primi genelde şaşırtıcı derecede düşük.

Tartışmalı, Erteleyebileceğim veya Hiç Almadığım Poliçeler

Sigorta satışının en kârlı kısmı, düşük tutarlı ama duygusal karar verdiğimiz ürünlerde saklı. Burada frene basmayı öğrendim.

Eşya ve Elektronik Cihaz Sigortaları

Telefon, laptop, beyaz eşya için kasada uzatılan "ek güvence" tekliflerini artık reddediyorum. Sebebi basit: bu cihazların hiçbiri beni iflas ettirmez. 20 bin liralık bir telefonun kırılması can sıkıcı, ama karşılanabilir bir zarar. Bunun yerine cihaz bedelinin bir kısmını kendi kendime ayırdığım bir "onarım fonunda" tutuyorum. Bir yılda üç cihaz da bozulmazsa para bende kalıyor. Eşya tarafında istisnam, tek tek pahalı olan ve toplamı yüksek çıkan ev içeriği: onu konut poliçesinin muhteviyat teminatına ekletiyorum, ayrı ayrı sigorta yaptırmıyorum.

Seyahat, Ferdi Kaza ve Kart Ekleri

Seyahat sağlık sigortası yurt dışı için mantıklı, çünkü orada tedavi maliyeti karşılanamaz seviyeye çıkabiliyor. Kredi kartıyla gelen otomatik ferdi kaza veya "kart koruma" paketleri ise ekstre içinde sessizce ilerleyen küçük tutarlar. Ekstremi kalem kalem okuduğumda bunlardan ikisini iptal ettim; borç ve faiz takibini ciddiye almanın yan faydası bu oldu.

Karar Vermek İçin Kullandığım Basit Tablo